تبليغاتX
باغبانی دانشگاه هرمزگان
دوستانی که می خواهند ما را یاری کنند مطالب خود را به ایمیل garden_87311@yahoo.com ارسال نمایند.
 پيوند كووالانسي
زوج الكترون - الكترون و پيوند كووالانسي

مقدمه :

همانطور كه در مبحث ( وارونگي ميادين الكتريكي ، توجيهي جديد براي توليد زوج ماده - پاد ماده . بر خلاف انتظار ما ، ماده - پاد ماده يكديگر را نابود نمي‌كنند ! ) توضيح داده شد ، الكترونها و ساير ذرات باردار ساكن نيستند و حول محور فرضي خود با سرعت چرخشي بسيار بالايي در حال دوران هستند كه به اين دوران آنها اسپين گفته ميشود . اگر دوران الكترون را موافق چرخش عقربه‌هاي ساعت فرض كنيم و آن را از بالا بنگريم مشاهده ميشود كه :









امتداد خطوط ميدان از مركز الكترون يا ميدان الكتريكي ، خارج و حول مركز به صورت دوايري تو در تو و پيوسته در مي‌آيد كه ميتوانيم آن را يك ميدان الكتريكي بسته و تا بينهايت در نظر بگيريم ، براي اينكه اين ميدان دايره‌اي شكل هيچ آغاز و پاياني ندارد . همانطور كه ميدانيم ، هرگاه ميدان الكتريكي در فضا برقرار شود ، ميدان مغناطيسي عمود بر امتداد آن پديدار خواهد شد و برعكس آن نيز صادق است كه به مجموعه اين دو ميدان در فضا ، ميدان الكترومغناطيسي گفته ميشود .







در شكل فوق نماي الكترون ( سطح دايره‌اي قرمز رنگ ) از پهلو و در حال دوران حول محور عمودي نشان داده شده است ، به گونه‌اي كه اگر از بالا به آن بنگريم جهت چرخش آن موافق جهت چرخش عقربه‌هاي ساعت خواهد بود . خطوط افقي سياه رنگ ، ميادين الكتريكي و فلش قرمز رنگ جهت ميدان الكتريكي از روبرو را نشان ميدهد كه در اين صورت جهت فلشهاي آبي رنگ ، جهت ميدان مغناطيسي تشكيل شده را نشان ميدهد . با توجه به دو قطبي بودن الكترون و ذرات باردار ديگر ، آنها ميتواند تشكيل زوج ماده - ماده دهند يعني شكل زير :










پيوند كووالانسي چيست ؟


بر خلاف تشكيل پيوند يوني ، اتم‌ها براي رسيدن به آرايش گاز نجيب ( آرايش هشت‌تايي ) به جاي از دست دادن يا پذيرفتن الكترون ، آن را ميان خود به اشتراك مي‌گذارند . در اين حالت ميان دو اتم پيوندي بوجود مي‌آيد كه پيوند كووالانسي گفته مي‌شود . به طور مثال پيوند كووالانسي ساده بين دو اتم هيدروژن را در نظر مي‌گيريم . با نزديك شدن اتم‌هاي هيدروژن به يكديگر ، ميان دو الكترون از دو اتم يك نيروي جاذبه مغناطيسي قوي ايجاد مي‌شود ، براي اينكه اين دو الكترون تمايل شديدي براي تشكيل يك زوج الكترون - الكترون و پر كردن يك اوربيتال دارند ( يعني 1S ) . همين وضعيت براي پروتون‌هاي هسته برقرار است ، يعني آنها نيز تمايل به تشكيل يك زوج پروتون - پروتون را دارند ، براي اينكه آنها بار الكتريكي داشته و با دوران ( اسپين ) خود ، ميدان مغناطيسي توليد مي‌كنند كه باعث تشكيل زوج پروتون - پروتون ميشود . در هنگام تشكيل پيوند كووالانسي چنين به نظر ميرسد كه اثر جاذبه مغناطيسي الكترونها و پروتونها نسبت به هم نوع خود بيش‌تر از مجموع نيروهاي دافعه‌اي الكتريكي ميان دو هسته و ميان دو الكترون است و اين دو نيرو در حد فاصلي از هم به تعادل ميرسند كه به آن طول پيوند در ملكول هيدروژن گفته ميشود . آنچه كه مسلم است اين فاصله ثابت نبوده و در حال تغييرات جزيي است كه باعث نوسان و لرزش ملكول هيدروژن ميشود . اين پيوند كووالانسي انرژي‌زا بوده و معادل 436 كيلو ژول بر مول انرژي آزاد مي‌كند كه ناشي از كاهش پتانسيل الكترومغناطيسي موجود در اتم هيدروژن است و ما براي گسستن اين پيوند در ملكول هيدروژن ، مجبوريم اين انرژي را مجددا مصرف كنيم . در واكنش هسته‌اي همجوشي اين فاصله پيوند مابين پروتونها ( هسته‌ها ) فوق‌العاده كم شده و هسته‌هاي جديد تشكيل ميشوند و در نتيجه ، انرژي بسيار زيادي آزاد ميشود ، براي اينكه انرژي پيوند با فاصله پيوند رابطه عكس دارد E≈1/r . يعني هر چه قدر فاصله پيوند كوتاه‌تر شود انرژي پيوند افزايش پيدا خواهد نمود . در اين حالت هسته‌ها مقدار بيشتري از پتانسيل الكترومغناطيسي خود را از دست داده و به صورت تابشهاي الكترومغناطيسي آشكار و دفع خواهند شد . قدر مسلم زوج الكترون - الكترون تشكيل شده متعلق به هر دو لايه 1S از دو هسته يا اتم هيدروژن است و اين زوج در هر دو لايه حضور و چرخش يا دوران خواهد داشت . در واقع انرژي پيوند ملكول هيدروژن مربوط به انرژي پيوند زوج الكترون - الكترون و زوج پروتون - پروتون ميشود ، البته متناسب با طول پيوندي كه برقرار خواهند نمود .




|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه پانزدهم آبان 1387  |
 تهيه اسيد بوريک از بوراکس
تهيه اسيد بوريک از بوراکس

 اسيد بوريک (اسيد ارتوبوريک) اسيدی بسيار ضعيف است که از بوراتها و يا هيدروليز هاليدهای بور با  هيبريداسيون  sp2 به دست می آيد. اين اسيد به صورت بلورهای سفيد سوزنی شکل است که در آن واحدهای B(OH)2 از طريق پيوند های هيدروژنی به يکديگر متصل شده اند و لايه های نامحدودی( با فاصله  18/3 انگستروم ) با تقارن تقريبا شش ضلعی تشکيل می دهند.

اسيد بوريک در آب تا حدودی حل شده و انحلال پذيری آن با افزايش دما زياد می شود. اين اسيد تک بازی است.

 روش کار

12گرم بوراکس را در25 میلی لیتر آب مقطر گرم حل کرده و محلول حاصل را با اسيد کلريدريک25 % خنثی کنيد. محلول را به آرامی سرد کرده و جسم بلورين حاصل را با استفاده از قيف بوخنر صاف کنيد. اسيد بوريک را بروی کاغذ صافی خشک کنيد و محلول زيرين را جهت گرفتن مابقی اسيد، تغليظ نمائيد.

           

|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 روش تهیه پرلون ( نایلون 6 )
 
روش تهیه پرلون ( نایلون 6 )

روش‌های تهیه پلی ‌آمیدها با روش‌های تهیه پلی ‌استرها مشابهند. در سال 1936، دانشمند آلمانی "شلاک" موفق به پلیمریزاسیون کاپرولاکتام و تولید نایلون 6 شد. این نایلون به نام تجارتی "پرلون" در اروپا وارد بازار شد و پس از جنگ جهانی دوم ، تولید نایلون 6 در اکثر کشورها شروع شد.
پرلون (Perlon) ، پلی آمید مشهوری است که در اشل صنعتی از واکنش خود تراکمی 6- آمینوهگزانوئیک اسید بدست می‌آید.

این ترکیب از طریق نوآرایی "بکمن" سیکلوهگزانون اکسیم و تبدیل به 4- کاپرولاکتام قابل دسترسی است. وزن مخصوص نایلون ، 1.14است و در حدود 215-220 درجه سانتی‌گراد ذوب می‌گردد.
 
مهم‌ترین کاربرد نایلون 6 ، در ساخت تایر اتومبیل ، تولید نخ ماهیگیری به قطر 0.1mm تا 1.5mm برای مصارف ماهیگیری ، تهیه طناب به اقطار مختلف تا 10cm برای بستن و یدک کشیدن کشتی‌ها ، ساخت لوله ، تولید جوراب و انواع لباسهای مختلف زنانه و مردانه ، ساخت فرشهای ماشینی ، موکت ، پرده ، رویه مبل و بافت انواع دیگر پارچه است.

روش تهیه
در مرحله اول برای تولید صنعتی ، (چون مرحله اول پلیمریزاسیون) ، کاپرولاکتام مذاب همراه کمی دی‌اکسید تیتان و اسید استیک توسط یک فیلتر وارد لوله‌های رآکتور پلیمریزاسیون می‌شود، پلیمری که تولید گردید، پس از خروج از رآکتور بالافاصله وارد سیستم ریسندگی می‌گردد. در مرحله دوم که شامل ریسندگی است، نایلون 6 به حالت مذاب وارد منافذ ریزی شده و از آن به صورت رشته‌های ظریفی خارج می‌گردد.
این رشته‌ها ، 5 برابر طول خود کشیده می‌شوند. سپس با آب بشویید و خشک کنید و به صورت کلاف بپیچید.

 

|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 روش تهیه پلی آمید ( نایلون 6 و 6 )

 
تهیه نایلون 6 و 6 به روش پلیمریزاسیون

پلی آمیدها ترکیباتی هستند که واحد –Ca-NH- در آنها تکرار شده است که پلی آمیدهای آلیفاتیک مهمترین این پلیمرها هستند. پلی آمیدها معمولا یا بطریق آمید شدن مستقیم یک دی‌اسید با یک دی‌آمین و یا بطریق خود آمیدشدن یک آمینو اسید تهیه می‌شوند. بسپارش آمینو اسیدها از این جهت که تمایل زیادی به حلقه شدن دارند، سودمند نیست.

یکی از مهمترین پلی آمیدها ، پلی هگزا متیلن آدیپامید است که یک لیف پلاستیک عالی با دمای ذوب بلورین (265 درجه سانتی‌گراد) بالاست. نایلون 6 و6 که بطور متوسط تهیه شده است، در حد متوسط بلورین است. جهت تهیه الیاف نایلون 6 و 6 نیاز به هگزا متیلن دی آمین و اسیدآدیپیک است. هگزا متیلن دی آمین از هیدروژناسیون آدیپونیتریل (که خود از ترکیب آمونیاک و اسیدآدیپیک تهیه می‌شود)، بدست می‌آید و اسید آدیپیک از اکسیداسیون سیکلوهگزان تهیه می‌شود.
وزن مخصوص نایلون 6 و 6، حدود 1,14 است. در مجاورت هوا و در 150درجه سانتی‌گراد شروع به زرد شدن می‌کند و در 250درجه سانتی‌گراد ذوب می‌شود. ولی در مجاورت ازت بدون زرد شدن در 263 درجه سانتی‌گراد ذوب می‌شود. در برابر شعله آتش نمی‌گیرد، ولی ذوب می‌شود. نایلون 6 و 6 پایدار و دارای الاستیسیته خوبی است. این الیاف در برابر پاره شدن ، تغییر شکل دادن ، سایش و فرسایش مقاومت زیادی دارند. ضمنا اسیدها و قلیایی‌های ضعیف و مواد شوینده ، روی آن بی‌اثرند.

این نایلون در شرایط متعارفی تنها %4 رطوبت جذب می‌کند و باکتری‌ها روی این الیاف رشد نمی‌کنند. با مقایسه با الیاف سلولزی مقاومت بیشتری در برابر شعله خورشید دارد.
نایلون 6 و 6، عایق الکتریسیته ساکن است و بدلیل کاربردش در ماشین‌های نساجی مسئله‌ای ایجاد نمی‌کند. رنگ پذیری نایلون 6 و 6 بسیار عالی است.

از این نایلون 6 و 6 ، در تولید انواع فرشهای ماشینی ، رویه مبلمان و پرده استفاده می‌شود. نایلون 6 و 6 در تولید کلیه لباسهای زنانه و مردانه مصرف می‌شود. همچنین در تورهای ماهی‌گیری ، چترهای نجات ، طناب ، نوارهای نقاله ، نخهای خیاطی و... مصرف دارد.

روش آزمایش
5 میلی لیتر از محلول 5 درصد آبی هگزا متیلن دی‌آمین را به داخل بشر بریزید. سپس 5 قطره از محلول 2M آمونیاک بدان اضافه کنید. بدقت 5 میلی لیتر از محلول 5 درصد آدیپوئیل کلراید در سیکلوهگزان را از دیواره بشر روی فاز آبی منتقل کنید. دو لایه تشکیل می‌گردد و سطح تماس با لایه‌ای از پلیمر پوشیده می‌شود. این لایه را بوسیله گیره مناسبی روی بهمزن شیشه‌ای پیچیده و آن را بچرخانید.
در طی چرخش بطور پیوسته پلیمر تشکیل شده و نهایتا پس از مصرف معرفها ، پلیمر بریده می‌شود. پلیمر آمید (نایلون 6 و6) حاصله را چندین بار با آب شسته و روی کاغذ صافی جهت خشک کردن قرار دهید.

|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 معرف فوشین
معرف فوشین (معرف شیف)

نیم گرم فوشین خالص را در 500 سی سی آب مقطر حل نموده و صاف نمائید. سپس 500 سی سی آب مقطر را با انیدرید سولفورو اشباع نموده و با محلول صاف شده فوق مخلوط کنید و یک شبانه روز به حال خود بگذارید. معرف بیرنگ و حساس است.

 معرف تولنز (تولنس) (نیترات نقره آمونیاکی)

در یک لوله آزمایش 1 سی سی نیترات نقره 5% و یک قطره سود 10% اضافه کنید و در حالی که محلول را تکان میدهید چند قطره محلول آمونیاک 2% اضافه نمائید تا فقط رسوب قهوه ای اکسید نقره حل گردد و از مصرف آمونیاک اضافی خودداری کنید. (معرف را کمی قبل از مصرف تهیه کنید زیرا در اثر ماندن تجزیه میشود.)

 معرف فهلینگ

از دو معرف (الف) و (ب) تشکیل شده که همگام مصرف دو محلول را به نسبت مساوی مخلوط کرده مصرف میکنند.

معرف (الف): 34.6 (سی و چهار ممیز شش) گرم سولفات مس آبدار در 500 سی سی آب مقطر

معرف (ب): 173 گرم تارتارات مضاعف سدیم و پتاسیم و 70 گرم سود در 500 سی سی آب مقطر

 معرف يد در يدور پتاسيم (معرف يدوفرم)

طرز تهیه:
200 گرم يديد پتاسيم را در 100 سي سي آب حل نموده و 10 گرم يد به آن اضافه نمائيد و پس از حل شدن حجم محلول را با آب مقطر به 1 ليتر برسانيد.

 معرف بي سولفيت سديم

طرز تهیه:
3 سي سي اتانول را به 12 سي سي محلول بي سولفيت سديم 30% اضافه نموده و در صورتي که کمي نمک رسوب نمود، بايد قبل از مصرف به وسيله صاف نمودن جدا شود.

 معرف بيال

طرز تهیه:
600 ميلي گرم اورسينول را در 200 ميلي ليتر اسيد کلريدريک غليظ حل کنيد و 10 قطره کلرور فريک FeCl3 ده درصد اضافه کنيد.

 معرف لوکاس

طرز تهیه:
يک مول کلرور روي بدون آب را در يک مول اسيد کلريدريک غليظ حل نموده و مخلوط حاصل را سرد کنيد.


معرف 2 و 4 دي نيترو فنيل هيدرازين

طرز تهیه:
3 گرم 2 و 4 دي نيترو فنيل هيدرازين را در 15 سي سي اسيد سولفوريک غليظ حل نموده سپس به محلول 20 سي سي آب مقطر و 70 سي سي اتانول 95% اضافه نمائيد و پس از هم زدن صاف کنيد.

 معرف سليوانف

طرز تهیه:
250 ميلي گرم رزورسينول را در 500 ميلي ليتر اسيد کلريدريک 6 نرمال حل کنيد.

 معرف بارفود

طرز تهیه:
66 گرم استات مسCu(CH3COO)2   II و 10 ميلي ليتر استيک اسيد گلاسيال را در آب حل کنيد و حجم محلول را به يک ليتر برسانيد.

 معرف نيترات آمونيم سريک

طرز تهیه:
200 گرم نيترات سريک آمونيم را در 500 سي سي اسيد نيتريک 2 نرمال حل نمائيد (با حرارت سريع تر حل ميشود). رنگ معرف زرد مايل به نارنجي ميباشد .

 معرف موليش

طرز تهیه:
8 گرم 1-نفتل را در 202 ميلي ليتر اتانول حل کنيد.

 معرف بند لکیت:(معرف گلوکز است)
 
طرز تهیه:
173گرم نیترات سدیم-100گرم کربنات سدیم بی آب را به کمک حرارت در 800میلی لیتر آب حل کنید و در صورت لزوم از صافی بگذرانید سپس حجم را به 850میلی لیتر برسانید.3/17گرم سولفات مس را در 100 میلی لیتر آب جداگانه حل کنید سپس آن رادر حالی که مرتباٌهم می زنید در محلول اول بریزید.وسپس حجم را به یک لیتر برسانید.

 معرف استو کارمن:

طرز تهیه:
 45 میلی لیتر اسید استیک – 1 گرم کارمن – 55 میلی لیتر آب مقطر
روش : کارمن را با استیک اسید مخلوط کنید وآب بیفزایی مخلوط را تا درجه ی جوش برسانید سپس سرد وصاف کنید.

 معرف گیمسا: (برای مشاهده ی گلبرگها ی سفید خون)

طرز تهیه:
3 گرم پودر گیسما را در 350 سی سی تا 375 سی سی متانول کا ملاً حل کنید سپس 150 سی سی گلسیرین به آن اضافه کنید وبه مدت 12 ساعت در حرارت 37 درجه قرار دهید.

محلول کارمن زاجی: (برای رنگ آمیزی بافتهای گیاهی)

طرز تهیه:
 1 گرم پودر کارمن را با 4 گرم زاج آمونیاکی مخلوط ودر 100 سی سی آب مقطر حل می کنیم محلول را 20 دقیقه جوشانده ومدت 12 ساعت آن را بی حرکت می گذاریم ،سپس صاف نموده ومورد استفاده قرار می دهیم در صورتی که به مقدار زیاد از این محلول تهیه شود یا بخواهیم مدتی آن را نگه داریم برای جلوگیری از کپک زدگی چند بلور فنیک اسید را در لوله ی آزمایش ریخته ودر حرارت ذوب نموده سپس به محلول رنگی مزبور اضافه می کنیم.

 معرف فنل فتا لئین (معرف بازها)
 در محیط بازی قرمز ارغوانی می شود.

طرز تهیه:
 فنل فتا لئین را می توان به نسبت 50 به 50 در آب والکل حل کرد.

 16-فرمل 5 درصد ( ماده ی تثبیت کننده ونگهداری کننده است )
 مثلاً برای تشریح چشم گاو وقبلاً باید به مدت 2 روز در محلول فرمل نگهداری شود.

 طرز تهیه:
 فرمل تجارتی معمولاً 40 درصد است لذا برای تهیه ی محلول فرمل 5 درصد ،5 قسمت از فرمل تجارتی را با 35 قسمت آب مقطر مخلوط کنید محلول 5 درصد حاصل شود.

 معرف لوگل :(برای رنگ آمیزی )یا محلول ید یدوره
 
طرز تهیه:
3گرم بلورید- 6 گرم ید ید پتاسیم (ید ور پتاسیم)

ید یدپتاسیم را در 200 میلی لیتر آب مقطر حل کرده بلورهای ید را به آن بیفزایی وآنگاه به کمک آب مقطر حجم را به یک لیتر برسانید لازم است محلول مزبور 24 ساعت قبل از به کار بردن تهیه شود چون ید به آرامی در آب حل می شود.

معرف بیوره (معرف پروتئینهااست)
 
طرز تهیه:
به یک لیتر محلول سود 10درصد 25 میلی لیتر محلول سولفات مس 3 درصد بیفزائید.(3 گرم سولفات مس را به100 میلی لیتر آب اضافه کنید محلول 3 درصد ساخته خواهد شد)این محلول در صورت ماندن خراب می شود پس باید تازه تهیه شود.

 معرف بلو دو متیلن:(برای رنگ آمیزی بافتهای مرده است)

طرز تهیه:
محلول ذخیره 48/1گرم ماده ی خشک را به 100 میلی لیتر الکل ایزو÷روپیل اضافه کنید محلول کار ،محلول ذخیره را باید به نسبت 1 به 10 رقیق کرد(10میلی لیتر محلول با 90 میلی لیتر آب مقطر)

 معرف سودان   (برای رنگ آمیزی چربیها)

طرز تهیه:
 50 میلی لیتر استون را به 50 میلی لیتر الکل 70 درصد بیفزائید وسپس سودان      را تا رسیدن به حد اشتعال در محلول حاصله بریزید بدین ترتیب محلولی 2/0درصد فراهم می آید.

 معرف برم تیمول بلو:(معرف co2است)


طرز تهیه:
5/0گرم برم تیمول بلو را در 500 میلی لیتر آب حل کنید سپس یک قطره آمونیاک به آن بیفزایید تا رنگش آبی تیره شود (محلول ذخیره است)برای ساختن محلول 20 قطره در یک لوله آزمایش کافی است.

 معرف کریستال ویوله (برای استفاده در باکتری شناسی)
 
طرز تهیه:
14 گرم کریستال ویوله را در 100 میلی لیتر الکل ایزو پروپیل 95 درصد حل کنید ومحلول را 2روز به حال خود بگذارید،سپس محلول را صاف کنید. این محلول ذخیره است .برای استفاده در باکتری شناسی ، محلول را تا 10 برابر با آب رقیق کنید.

 محلول رینگر(برای نگهداری بافتهای زنده)مانند قورباغه

طرز تهیه:
3/0گرم کلرید کلسیم- 25/0گرم کلرید پتاسیم- 5/6گرم کلرید سدیم این موارد را یک لیتر آب مقطر حل کنید.

پستانداران:موارد زیر را در یک لیتر آب مقطر حل کنید.

3/0گرم کلرید کلسیم- 25/0گرم کلرید پتاسیم – 5/8گرم کلرید سدیم

|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 توليد آب سنگين , مراحل و كاربردهاي آن
 
 تاريخچه
"هارولد يوري" (‪ (Harold Urey , 1893-1981‬شيميدان و از پيشتازان فعاليت روي ايزوتوپها كه در سال ‪ ۱۹۳۴‬جايزه نوبل در شيمي گرفت،در سال ‪۱۹۳۱‬ ميلادي "ايزوتوپ هيدروژن سنگين"را كه بعدها به منظور افزيش غلظت آب مورد استفاده قرار گرفت، كشف كرد.

همچنين در سال ‪ "،۱۹۳۳‬گيلبرت نيوتن لوئيس"(‪(Gilbert Newton Lewis‬ شيميدان و فيزيكدان مشهور آمريكيي و استاد هارولد يوري،توانست براي اولين بار نمونه آب سنگين خالص را بوسيله عمل الكتروليز بوجود آورد.

اولين كاربرد علمي از آب سنگين در سال در سال ‪ ۱۹۳۴‬توسط دو بيولوژيست بنامهاي هوسي (‪ (Hevesy‬و هافر(‪ (Hoffer‬صورت گرفت.

آنها از آب سنگين براي آزمايش رديابي بيولوژيكي، به منظور تخمين ميزان بازدهي آب در بدن انسان، استفاده قرار دادند.


* آب سنگين : مفهوم و مراحل توليد
آب سنگين ( ‪ (D20‬نوع خاصي از مولكولهاي آب است كه در آن ايزوتوپهاي هيدروژن حضور دارند.

اين نوع از آب كليد اصلي تهيه پلوتونيوم از اورانيوم طبيعي است و به همين دليل توليد و تجارت آن تحت نظر قوانين بين‌المللي صورت گرفته و بشدت كنترل مي‌شود.

با كمك اين نوع از آب مي‌توان پلوتونيوم لازم بري سلاح هي اتمي را بدون نياز به غني‌سازي بالي اورانيوم تهيه كرد. از كاربردهاي ديگر اين آب مي توان به استفاده از آن در رآكتورهاي هسته‌اي با سوخت اورانيوم، بعنوان متعادل‌كننده (‪ (Moderator‬به جاي گرافيت و نيز عامل انتقال گرماي رآكتور نام برد.

آب سنگين واژه‌اي است كه معمولا به اكسيد هيدروژن سنگين،‪ D2O‬يا ‪ ۲H2O‬اطلاق مي شود.

هيدروژن سنگين يا دوتريوم (‪ (Deuterium‬ايزوتوپي پايدار از هيدروژن است كه به نسبت يك به ‪ ۶۴۰۰‬از اتمهاي هيدروژن درطبيعت وجود دارد.

خواص فيزيكي و شيميايي آن به نوعي مشابه با آب سبك ‪ H2O‬است.

اتم‌هاي دوتريوم ايزوتوپ‌هاي سنگيني هستند كه بر خلاف هيدروژن معمولي، هسته آنها شامل نوترون نيز هست.

جايگزيني هيدروژن با دوتريوم در مولكولهاي آب سطح انرژي پيوندهاي مولكولي را تغيير داده و طبيعتا" خواص متفاوت فيزيكي، شيمييي و بيولوژيكي را موجب مي شود، بطوري كه ين خواص را در كمتر اكسيد ايزوتوپي مي‌توان مشاهده كرد.

بعنوان مثال ويسكوزيته (‪ (Viscosity‬يا به زبان ساده‌تر چسبندگي آب سنگين به مراتب بيشتر از آب معمولي است.

آب سنگين آبي است كه در مقايسه با آب معمولي ديرتر مي‌جوشد و زودتر يخ مي زند و همانطور كه ذكر شد "گيلبرت نيوتن لوييس" نخستين بار نمونه آن را از آب سنگين خالص در سال ‪ ۱۹۳۳‬به دست آورد.

هيدروژن طبيعي داراي دو ايزوتوپ است:ايزوتوپ هيدروژن سبك كه تقريبا ‪ ۹۹/۹۸‬درصد هيدروژن موجود را تشكيل مي‌دهد و ايزوتوپ هيدروژن سنگين يا دوتريوم كه مقدار آن ‪۱۵‬درصد است.

ايزوتوپ دوتريوم برخلاف هيدروژن معمولي داراي يك نوترون است.آب معمولي از يك اتم اكسيژن و دو اتم هيدروژن تشكيل شده است،در حالي كه آب سنگين، از يك اتم اكسيژن و دو اتم دوتريوم(‪ (D‬تشكيل شده است.

براي توليد آب سنگين بايد مولكول‌هاي آب حاوي هيدروژن سنگين (دوتريوم) را از مولكول‌هاي آب معمولي جدا كنند يا از داخل هيدروژن ،اتم‌هاي هيدروژن سنگين يا دوتريوم را جدا و خالص كنند.

جرم مولكولي آب معمولي ‪ ۱۸‬و جرم مولكولي آب سنگين ‪ ۲۰‬است.

از لحاظ خواص شيميايي تفاوت چنداني با خواص آب معمولي نداشته و اختلافات جزئي وجود دارد اما از لحاظ هسته‌اي هيدروژن معمولي مي‌تواند نوترون را جذب كند ،اما احتمال جذب نوترون توسط هيدروژن سنگين بسيار كم است.

به دليل تفاوت مشخصات هسته‌اي دوتريوم با هيدروژن ازلحاظ "تكانه زاويه‌اي و گشتاور مغناطيسي "از آب سنگين و دوتريوم در زمينه‌هاي مختلف تحقيقاتي نيز استفاده مي‌شود.

به عنوان مثال رفتار آب سنگين در دستگاه‌هاي ‪ MRI‬با رفتار هيدروژن معمولي متفاوت است.

در فعاليت‌هاي تحقيقاتي به منظور بررسي برخي خواص از موادي استفاده مي كنند كه هيدروژن طبيعي را در آن با هيدروژن سنگين (دوتريوم) جايگزين كرده اند.

يكي از كاربردهاي دوتريوم استفاده در توليد نوترون در شتاب‌دهنده ها و توليد انرژي در "راكتورهاي گداخت" است.


* آب نيمه سنگين
چنانچه دراكسيد هيدروژن تنها يكي از اتمهاي هيدروژن به ايزوتوپ دوتريوم تبديل شود نتيجه حاصله (‪ (HDO‬را آب نيمه سنگين مي‌گويند.

در مواردي كه تركيب مساوي از هيدروژن و دوتريوم در تشكيل مولكوهاي آب حضور داشته باشند، آب نيمه سنگين تهيه مي‌شود.

دليل ين امر تبديل سريع اتم هي هيدروژن و دوتريوم بين مولكولهاي آب است، مولكول آبي كه از ‪ ۵۰‬درصد هيدروژن معمولي ( ‪ (H‬و ‪ ۵۰‬درصد هيدروژن سنگين(‪ (D‬تشكيل شده است، در موازنه شيميايي در حدود ‪ ۵۰‬درصد ‪ HDO‬و ‪۲۵‬ درصد آب (‪ (H2O‬و ‪ ۲۵‬درصد ‪ D2O‬خواهد داشت.

نكته قابل توجه آن است كه آب سنگين را نبايد با با آب سخت كه اغلب شامل املاح زياد است و يا يا آب تريتيوم (‪ (T2O or 3H2O‬كه از ايزوتوپ ديگر هيدروژن تشكيل شده است، اشتباه گرفت.

تريتيوم ايزوتوپ ديگري از هيدروژن است كه خاصيت راديواكتيو دارد و بيشتر براي ساخت موادي كه از خود نور منتشر مي‌كنند، بكار برده مي‌شود.


* آب با اكسيژن سنگين
آب با اكسيژن سنگين،در حالت معمول ‪ H218O‬است كه به صورت تجارتي در دسترس است ببيشتر براي رديابي بكار برده مي‌شود.

بعنوان مثال با جايگزين كردن اين آب (از طريق نوشيدن يا تزريق) در يكي از عضوهاي بدن مي‌توان در طول زمان ميزان تغيير در مقدار آب اين عضو را بررسي كرد.

اين نوع از آب به ندرت حاوي دوتريوم است و به همين علت خواص شيميايي و بيولوژيكي خاصي ندارد ،براي همين به آن آب سنگين گفته نمي‌شود.

ممكن است اكسيژن در آنها بصورت ايزوتوپهاي ‪ O17‬نيز موجود باشد، در هر صورت تفاوت فيزيكي ين آب با آب معمولي تنها چگالي بيشتر آن است.
|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 تعیین نقطه ذوب
تعیین نقطه ذوب ( melting point )

نقطه ذوب دمایی است که جامد به مایع تبدیل و یا دمایی که در ان فشار بخار مایع و جامد برابرند .زمانیکه یک جامد در اثر حرارت ذوب میگردد با پدیدارشدن مایع بین مایع و جامد تعادل برقرار می گردد و ادامه گرما باعث تبدیل جامد به مایع می گردد. معمولا ماده الی خالص دارای نقطه ذوب معین و بسیار سریع می باشد.

وجود مقدار کم ناخالصی نقطه ذوب را تغییر می دهد لذا داشتن نقطه ذوب جسم خالص ونتیجه حاصله از یک ازمایش خلوص جسم را تعیین می کند .( در این مورد استسنائاتی هم وجود دارد )

 روش میکرو

یک لوله موئین به طول 7 – 5 سانتی متر برداشته یک دهانه ان را با استفاده از شعله مسدود کنید.

نمونه جامد مورد نظر را کاملا پودر کرده و وارد لوله موئین کنید ( لوله موئین 5 – 7 سانتی متر پر شود )

لوله موئین را طوری به ترمومتر متصل نمایید که انتهای لوله و ترمومتر هم سطح باشند ( این کار را به کمک سیم یا حلقه نازک و کوچک لاستیکی انجام دهید ولی نباید در حمام قرار گیرد )

ترمومتر اماده شده را به کمک گیره و پایه طوری به حالت اویزان درون حمام قرار دهید که مخزن ترمومتر و ماده جامد درون مایع قرار گیرند .( مایع حمام معمولا از پارافین – گلی کول – گلیسیرین – اسید سولفوریک غلیظ که نقطه جوش بالایی دارند استفاده میشود)

سپس حمام را به ارامی حرارت دهید به طوری که ماکزیمم هر یک دقیقه دو درجه سانتیگراد بالا رود. دمای شروع نقطه ذوب و دمایی که در ان اخرین قسمت جامد دوب میگردد را یاداشت کنید. تفاضل این دو عدد را در اصطلاح دامنه ذوب می گویند .

دامنه ذوب ترکیبات خالص معمولا 2 – 0.5 درجه سانتیگراد است.

                                                                   

                                                                

روش ماکرو

دمای ذوب را می توان به روش ماکرو بدست اورد و ملاحظه نمود که در طول ذوب دما ثابت است .انواع دستگاههای ساده الکتریکی برای تعیین نقطه ذوب ترکیبات الی به روش ماکرو وجود دارد .

 

|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 تعیین نقطه جوش
تعیین نقطه جوش ( Boiling point )

نقطه جوش دمائی است که در ان فشار بخار مایع برابر فشار بخار جو می گردد لذا برای ثبت نقاط جوش ذکر فشار خارجی را می طلبد و زمانیکه فشار ذکر نشود منظور نقطه جوش در فشار یک اتمسفر کامل می باشد که نقطه جوش نرمال نامیده میشود .

بعضی از مایعات قبل از رسیدن به نقطه جوش تجزیه می شوند .

روش اندازگیری نقطه جوش به مقدار مایعی که در اختیار داریم بستگی دارد اگر مقدار زیاد باشد از روش تقطیر و اگر کم باشد از روش میکرو استفاده میشود .

 روش میکرو

انتهای لوله موئین را به کمک شعله مسدود کنید و به طول یک سانتیمتر بشکنید و از طرف دهانه باز ان را دریک لوله ازمایش خشک و تمیز از جنس شیشه نازک به قطر 7 – 5 میلی متر وارد کنید.

داخل لوله ازمایش مایعی را که میخواهید نقطه جوش بگیرید انقدر بریزید که لوله موئین را بپوشاند .

لوله ازمایش را با کمک سیم یا لاستیک به ترمومتر متصل کنید به طوری که مخزن ترمومتر در کنار مایع داخل لوله ازمایش باشد.

ترمومتر را به کمک گیره و پایه طوری متصل نمایید که مخزن ترمومتر و مایع داخل لوله ازمایش داخل حمام قرار گیرد.

سپس حمام را به ارامی و با شعله متوسط گرم نمایید تا حباب های پیوسته از لوله موئین خارج شود در این هنگام حرارت را قطع نمایید تا حمام سرد شود .

خروج حباب از لوله موئین به تدریج کم خواهد شد تا زمانی که دیگر حبابی خارج نمی شود و مایع وارد لوله موئین میشود و داخل لوله موئین بالا میرود .

زمانی که حباب ها قطع میشود فورا دمای ترمومتر را خوانده که دمای جوش مایع می باشد .

برای کاهش خطا در ازمایش فوق میتوان پس از خواندن دمای جوش مایع  حمام را مجددا گرم نمود تا حباب های پیوسته از لوله موئین خارج شود و سپس حرارت را قطع کرده و هنگامی که خروج حباب ها پایان یافت دمای جوش را مجدد خواند.

                                                                  

 



چند شماره از نشریه فنی- تخصصی شرکت ملی نفت ایران که امیدوارم مفید باشد .

برای دانلود روی مطلب مورد نظر کلیک کنید ( فایل ها به صورت pdf می باشد )


شماره ٤٨ آذر ١٣٨٦
نگرشی بر ژئوشیمی هیدروكربن ها و ارزیابی سنگ مادر در حوزه خزر جنوبی بررسی كارایی بازدارنده های رسوب نمك های معدنی در عملیات تزریق آب كاربرد سی تی اسكن برای محاسبه خواص پتروفیزیكی و لیتولوژیكی بررسی روش های پایدارسازی در حل مسائل معكوس تعیین ژئوئید .... استفاده از سیستم هوش مصنوعی شبكه های عصبی برای شبیه سازی بررسی رسوب آسفالتین طی تزریق CO2 كاربرد نانوكامپوزیت ها در افزایش استحكام مته های الماسه وجود H2S در نفت و راه های زدودن آن رخدادهای داخلی و خارجی فراخوان مقاله سرمایه گذاری ١٠٧ میلیون دلاری ایتالیا برای اكتشاف در خلیج فارس

 

شماره ٤٧ آبان ١٣٨٦
بررسی آنالیز چاه آزمایی در مخازن شكافدار طبیعی كاربرد سی تی اسكن برای محاسبه خواص پتروفیزیكی و لیتولوژیكی بررسی روش های پایدارسازی درحل مساله معكوس تعیین ژئوئید شبیه سازی رفتار نمونه سازند شیل در واكنش با سیالات حفاری پایه آبی علت ترش شدگی مخازن گازی كربناته عمیق مدل سازی رسوب آسفالتین در اثر تزریق گاز یافتن ضرایب مدل نرخ نفوذ بورگوینه و یانگ با روش ... تصفیه آب با استفاده از فناوری نانو رخدادها فراخوان مقاله شركت او.ام.و بلوك نفتی دانان ایران را توسعه می دهد

 

شماره ٤٦ مهر ١٣٨٦ 
ماسه سنگهای زغالی؛ پيچيدگی ها و راه حل های ارزيابی اين گونه مخازن بررسی روش های پايدارسازی در حل مساله معكوس تعيين ژئوئيد تاثير كنترل كيفی افزودنی های ضد مهاجرت گاز در بهينه سازی طراحی دوغاب سيمان پليمرهای محلول در آب برای استفاده در ازدياد برداشت(EOR) بررسی خواص آندهای MMO شناخت مخازن گاز ميعانی پيش بينی ضريب ژول-تامسون برای گازهای طبيعی مقدماتی بر كار در محيط های حاوی گاز H2S رخدادها فراخوان مقاله فهرست برنامه های آموزشی تخصصی مركز مطالعات و پژوهشهای اكتشاف و توليد

 

شماره ٤٥ شهريور ١٣٨٦
سنگ شناسی سازند (زاكين) در شمال بندرعباس تخمين سرعت موج برشی به روش گرينبرگ كاربرد ايزوتوپ های پايدار در اكتشاف هيدروكربورها پليمرهای محلول در آب برای استفاده در ازدياد برداشت(EOR) شناخت مخازن گاز معيانی بررسی مراحل مختلف فرايند مديريت مخازن هيدروكربوری مديريت جامع مخزن در يك نگاه بررسی خواص نانو ذرات اكسيدتيتانيوم مورد استفاده در سنسورهای گازی رخدادها فراخوان مقاله شركت نفت و گاز مارون تحقق ٩/٩٩ برنامه توليد نفت

 

شماره ٤٤ مرداد ١٣٨٦
اهمیت شیل ها و کانی های رسی در مخازن نفتی آشنایی با تکنیک لرزه نگاری حین عملیات حفاری (SWD) مکانیسم روش غیرحرارتی Cold Production در تولید نفت سنگین مقدمه ای بر شکاف هیدرولیکی مدیریت ماسه ومعیارهای انتخاب روش بهینه رفتار با پدیده تولید ماسه پیش بینی عرضه نفت خام و گاز طبیعی در جهان بهینه سازی راندن متوالی مته های حفاری مطالعات خطر و قابلیت عملکرد سیستم (HAZOP) اخبار فراخوان مقاله تولید نفت و گاز کارون با پیش گرفتن از برنامه های تعیین شده

 

شماره ٤٣ تیر ١٣٨٦
نقش آب و هوای دیرینه بررسوب گذاری، دیاژنز و کیفیت مخازن کربناته میوسن تئوری موجک در مهندسی نفت آنالیز شبیه سازی گردش سیالات حفاری و مقایسه کاربردی آن در فیلد بررسی شبکه ای شدن آزمایشات شاخص بهره دهی مخازن آسماری کارون مدیریت ماسه ومعیارهای انتخاب روش بهینه رفتار با پدیده تولید ماسه حفاری به روش PID بحران نیروی کار متخصص و ماهر در بخش بالادستی صنعت نفت جهان انرژی های تجدیدپذیر اخبار فراخوان مقاله تلاش پژوهشگاه صنعت نفت در استفاده مجدد از آب های صنعتی و کاهش پساب

 

شماره ٤٢ خرداد ١٣٨٦
حوزه خاورمیانه در یک نگاه مدل سازی اندازه بردار شتاب ثقل در مناطق دریایی بهبود در کارایی حفاری تحکیم برجای ماسه ها بااستفاده از اکسیداسیون حرارت پایین بررسی روندهای دولومیتی، ددولومیتی و سیسیلس شدن و پراکندگی .... آنالیز شبیه سازی یکی از مخازن نفت سنگین شکافدار ایران مطالعه آزمایشگاهی تزریق پلیمر در محیط همگون بااستفاده از میکرومدل مدیریت فناوری در بالادستی نفت (پژوهش و تولید) تکنولوژی هوشمند میادین سیستم اطلاعات جغرافیایی ابزاری موثر برای مدیریت بحران در صنعت نفت اخبار داخلی اخبار خارجی افزایش چشمگیر در مقدار نفت درجای میدان آزادگان انجام بیش از ٧٢٠٠ مورد پایش حفاظت کاتدی در شرکت کارون

 

+ نوشته شده در پنجشنبه 15 فروردین1387ساعت 20:37 توسط غریبه | آرشیو نظرات



پلی استر (Polyester)

این ترکیبات از پلی کندانساسیون (Polycondensation) دی اسیدها با دی ال ها به دست می آیند. مثلا از ترکیب اسید ترفتالیک و گلیکول که از فرآورده های نفتی می باشند طبق واکنش زیر پلی مری به دست می آید که الیاف آن بسیار مرغوب است و در انگلستان به آن تریلن(Terylene) و در فرانسه ترگال(Tergal) گفته می شود.

 

لازم به تذکر است در صورتی که دی اسید و دی ال کاملا به طور استئوکیومتری انتخاب گردیده باشد پلی کندانسای حاصله در خاتمه عمل دارای یک عامل اسیدی و یک عامل الکلی خواهد بود.

 

پلی استرها از متراکم شدن دی اسیدها با دی‌الها یا پلی‌الها بدست می‌آیند. دی اسیدها می‌توانند آلیفاتیک یا آروماتیک باشند. تهیه پلی استر ، جزو "پلیمریزاسیون مرحله‌ای یا تراکمی" می‌باشد. اگر در جریان واکنش پلیمریزاسیون ، بهمراه پلیمر ، مواد دیگری با اجرام مولکولی پایین تشکیل شوند و تغییر در ترکیب عنصری ساختمانی پلیمر حاصل شود، پلیمریزاسیون از نوع مرحله‌ای یا تراکمی بوده و منومرهای که بدین ترتیب پلیمریزه می‌شوند، حاوی دو و یا چند گروه عاملی‌اند.

 

اگر چه فرم های مختلفی برای پلی استرها وجود دارد، ولی معمولا عبارت پلی استر برای پلی اتیلن ترفتالات  (PET) استفاده می شود. فرم های دیگر پلی استر که به صورت طبیعی وجود دارند را می توان در پوسته خارجی گیاهان یافت که کیفیت آن ها به خوبی پلی استرهای مصنوعی (مانند پلی کربنات ها) می باشد.

 پلی استرها به فرم های بیشماری تشکیل می شوند. به عنوان مثال پلی استری چون یک ترموپلاستیکThermoplastic)) ممکن است گرم شود و به فرم های مختلفی مانند نخ ها (Fibers)، کاغذها Sheets)) و اشکال سه بعدی (Three Dimensional Shapes) در بیاید.

 

 

 

 

پلی استرها نیز برای تولید بطری ها (Bottles)، فیلم ها (Films)، تارپولین(Tarpaulins)، نمایش دهنده کریستال های مایع (Liquid Crystal Displays)، هولوگرام ها، صافی ها (Filters)، لایه های عایق (Dielectric Film) و ... استفاده می شود.

 

(نمای نزدیک از یک پارچه پلی استری)

 

برای تهیه استرها می توان از واکنش یک اسید آلی(مانند استیک اسید) با یک الکل(اتیل الکل) در مجاورت کاتالیزگرهای اسیدی(سولفوریک اسید) استفاده کرد. این واکنش را استری شدن می گویند.

بوی خوشایند بسیاری از میوه ها و گل ها به علت وجود نوعی استر در آنها است. روغن ها و چربی های نباتی و جانوری نیز استر هستند. این استرها از واکنش اسیدهای چرب(اسیدهایی که در مولکول خود 16 یا 18 اتم کربن دارند) با گلیسرول یا گلیسیرین(الکل سه عاملی) به وجود آمده اند. اسیدهای چرب ممکن است سیر شده(مانند پالمیتیک اسید و استئاریک اسید) یا سیر نشده(مانند اولئیک اسید) باشند(اولئیک اسید در مولکول خود دارای 18 اتم کربن و یک پیوند دوگانه در میانه زنجیر است). اگر اسید چرب موجود در مولکول استر سیرنشده باشد، استر مورد نظر را روغن می نامند.روغن ها( استرهای سیرنشده) زودتر از چربی ها (استرهای سیرشده) در برابر هوا فاسد می شوند. از این رو، روغن ها را در برابر کاتالیزگر نیکل با هیدروژن واکنش می دهند(هیدروژن دار می کنند) تا دوام بیشتری داشته باشند.

اگر روغن ها و چربی ها را با محلول سدیم هیدروکسید گرم کنند، به صابون(نمک سدیم اسیدهای چرب) و گلیسرول تبدیل می شوند. این عمل را صابونی شدن می نامند.  

 

منابع :

1) کتاب پتروشیمی - تالیف دکتر مرتضی خسروی - انتشارات دانشگاه تهران

2) www.daneshnameh.roshd.ir

3) http://en.wikipedia.org/wiki/Polyester

+ نوشته شده در چهارشنبه 14 فروردین1387ساعت 17:9 توسط غریبه | آرشیو نظرات



 

تهيه پليمر خطي فنل فرمالدئيد و تبدبل آن به پليمر 3 بعدي در محيط اسيدي و بازي

تهيه رزول

در لوله آزمايش يك گرم فنل را در 2ml محلول آبي فرمالين حل كنيد و به اين مخلوط تقريبآ 2ml محلول آبي رقيق آمونياك 2M اضافه نماييد . سپس چند دانه سنگ جوش را درون لوله بيندازيد . لوله را به پايه تقطير متصل نمائيد، سپس لوله را با استفاده از يك چراغ بونزن به آرامي حرارت دهيد تا مخلوط به رنگ سفيد شيري در آيد . سپس حرارت دادن را متوقف كنيد در اين حالت بايد مخلوط صورت دو لايه اي جدا از هم در آمده باشد كه لايه زيرين به صورت ويسكوز زرد رنگ در آيد و لايه‌ي بالايي نيز سفيد رنگ باشد. كه بيشتر آن به صورت آب است . با استفاده از يك قطره چكان يا پي‌پت لايه بالايي را برداريد . مايع زيرين همان رزول مي باشد كه حاوي مقادير جزيي آب است . با حرارت دادن اين مايع وسكوز در داخل لوله آزمايش و يا بر روي سطح شيشه ساعت (ترجيحآورقه آلومينيومي) رزين به رنگ زرد تيره در آمده قل مي‌زند و نهايتآ به صورت جامد شيشه اي و قرمز قهوه‌اي رنگ تبديل مي‌شود. مي‌توان حلاليت اين رزين را قبل از حرارت دادن و بعد از آن به وسيله حلال‌هاي اتانول و استون و تولوئن بررسي و مقايسه كرد .

 

+ نوشته شده در سه شنبه 13 فروردین1387ساعت 22:2 توسط غریبه | آرشیو نظرات



|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 پلی استر
پلی استر (Polyester)

این ترکیبات از پلی کندانساسیون (Polycondensation) دی اسیدها با دی ال ها به دست می آیند. مثلا از ترکیب اسید ترفتالیک و گلیکول که از فرآورده های نفتی می باشند طبق واکنش زیر پلی مری به دست می آید که الیاف آن بسیار مرغوب است و در انگلستان به آن تریلن(Terylene) و در فرانسه ترگال(Tergal) گفته می شود.

لازم به تذکر است در صورتی که دی اسید و دی ال کاملا به طور استئوکیومتری انتخاب گردیده باشد پلی کندانسای حاصله در خاتمه عمل دارای یک عامل اسیدی و یک عامل الکلی خواهد بود.

 پلی استرها از متراکم شدن دی اسیدها با دی‌الها یا پلی‌الها بدست می‌آیند. دی اسیدها می‌توانند آلیفاتیک یا آروماتیک باشند. تهیه پلی استر ، جزو "پلیمریزاسیون مرحله‌ای یا تراکمی" می‌باشد. اگر در جریان واکنش پلیمریزاسیون ، بهمراه پلیمر ، مواد دیگری با اجرام مولکولی پایین تشکیل شوند و تغییر در ترکیب عنصری ساختمانی پلیمر حاصل شود، پلیمریزاسیون از نوع مرحله‌ای یا تراکمی بوده و منومرهای که بدین ترتیب پلیمریزه می‌شوند، حاوی دو و یا چند گروه عاملی‌اند.

 اگر چه فرم های مختلفی برای پلی استرها وجود دارد، ولی معمولا عبارت پلی استر برای پلی اتیلن ترفتالات  (PET) استفاده می شود. فرم های دیگر پلی استر که به صورت طبیعی وجود دارند را می توان در پوسته خارجی گیاهان یافت که کیفیت آن ها به خوبی پلی استرهای مصنوعی (مانند پلی کربنات ها) می باشد.

 پلی استرها به فرم های بیشماری تشکیل می شوند. به عنوان مثال پلی استری چون یک ترموپلاستیکThermoplastic)) ممکن است گرم شود و به فرم های مختلفی مانند نخ ها (Fibers)، کاغذها Sheets)) و اشکال سه بعدی (Three Dimensional Shapes) در بیاید.

 پلی استرها نیز برای تولید بطری ها (Bottles)، فیلم ها (Films)، تارپولین(Tarpaulins)، نمایش دهنده کریستال های مایع (Liquid Crystal Displays)، هولوگرام ها، صافی ها (Filters)، لایه های عایق (Dielectric Film) و ... استفاده می شود.

 

(نمای نزدیک از یک پارچه پلی استری)

 برای تهیه استرها می توان از واکنش یک اسید آلی(مانند استیک اسید) با یک الکل(اتیل الکل) در مجاورت کاتالیزگرهای اسیدی(سولفوریک اسید) استفاده کرد. این واکنش را استری شدن می گویند.

بوی خوشایند بسیاری از میوه ها و گل ها به علت وجود نوعی استر در آنها است. روغن ها و چربی های نباتی و جانوری نیز استر هستند. این استرها از واکنش اسیدهای چرب(اسیدهایی که در مولکول خود 16 یا 18 اتم کربن دارند) با گلیسرول یا گلیسیرین(الکل سه عاملی) به وجود آمده اند. اسیدهای چرب ممکن است سیر شده(مانند پالمیتیک اسید و استئاریک اسید) یا سیر نشده(مانند اولئیک اسید) باشند(اولئیک اسید در مولکول خود دارای 18 اتم کربن و یک پیوند دوگانه در میانه زنجیر است). اگر اسید چرب موجود در مولکول استر سیرنشده باشد، استر مورد نظر را روغن می نامند.روغن ها( استرهای سیرنشده) زودتر از چربی ها (استرهای سیرشده) در برابر هوا فاسد می شوند. از این رو، روغن ها را در برابر کاتالیزگر نیکل با هیدروژن واکنش می دهند(هیدروژن دار می کنند) تا دوام بیشتری داشته باشند.

اگر روغن ها و چربی ها را با محلول سدیم هیدروکسید گرم کنند، به صابون(نمک سدیم اسیدهای چرب) و گلیسرول تبدیل می شوند. این عمل را صابونی شدن می نامند.  

 منابع :

1) کتاب پتروشیمی - تالیف دکتر مرتضی خسروی - انتشارات دانشگاه تهران

2) www.daneshnameh.roshd.ir

3) http://en.wikipedia.org/wiki/Polyester

|+| نوشته شده توسط بهنام ظرافت در چهارشنبه هشتم آبان 1387  |
 
 
بالا